Posle skoro 50 godina na nemačkoj političkoj sceni se 2013. godine pojavila otvoreno desničarska i nacionalistička partija AfD. Primaran razlog osnivanja ove partije bilo je iskazivanje evroskepticizma koji je usmeren na kritiku „nestabilne“ ekonomske Evrozone, sa krajnjim ciljem ukidanja evra kao valute ili istupanja Nemačke iz ove zone. Međutim, AfD sa takvim programom nije uspevao da privuče mnogo pažnje glasačkog tela, što im nije donelo većeg uspeha na izborima održanim od njihovog osnivanja pa sve to 2017. godine.

Glavna prekretnica u razvoju ove desničarske stranke desila se 2015. godine, početkom migrantske krize. Islamofobni, antimigranski i rasistički stavovi postali su najzastupljeniji u političkom delovanju AfD-a. Kada je nemačka kancelarska Angela Merkel istupila sa jasnim stavom da će Nemačka prihvatiti migrante i započeti proces integracije, AfD je posto i jedna od glavnih antiestablišment partija sa fokusom na degradaciju politike vlade i demonizaciju kancelarke. Glavni program AfD-a 2017. godine svodio se na održavanje referenduma o napuštanju Evrozone, zabranu burki i obustavi izgradnje minareta, kao i procesuiranje kancelarske Angele Merkel zbog otvaranje granica za migrante sa Bliskog Istoka.

Sve eksplicitnija kampanja sa kontroverznim političkim porukama, pogotovo u istočnom delu zemlje, rezultirala je ostavarenjem trećeg mesta na izborima 2017. godine (12,6%) i ulaskom u Bundestag sa 94 predstavnika. Očigledno da je ova partija uspela da prikupi političku podršku u podeljenom nemačkom društvu, koje u tom momentu nije znalo šta da očekuje od velikog priliva migranata. Konstantna suočenost sa propagandom o potencijalnim rizicima koje društvo preuzima na sebe kreirala je osećaj direktne ugroženosti kako nacionalnog bića Nemačke tako i samih građana. Ipak, postavlja se pitanje da li je ovaj sentiment u potpunosti lokalan ili iza njega stoje i strani uticaji?

Rusija i Alternativa za Nemačku

Pored navedenih neliberalnih gledišta, koje mediji često interpretiraju kao fašističke i rasističke, ova partija nudi još jednu alternativu na nemačkoj političkoj sceni. Na polju spoljne politike AfD se izdvaja od ostalih partija po jednom pitanju, favorizovanju Rusije. Tokom svoje izborne kampanje 2017. godine pa sve do danas, AfD je zastupnik poboljšanja odnosa sa Rusijom. Ovu politiku propagira kroz glorifikaciju ruskog predsednika Vladimira Putina, kao lidera koji konstantno radi na produbljivanju nacionalne svesti kod Rusa i čuva „čistotu nacije“ kroz prezervaciju kulture i tradicije i antimigrantsku politiku.

Još jedna od predloženih alternativa trenutnoj mejnstrim politici Nemačke je da se Rusiji ukinu sankcije koje su uvedene posle ruske aneksije Krima, a kasnije nastavljenje posle niza kontroverznih političkih poteza Rusije kako u unutrašnjoj politici prema političkoj opoziciji, tako i u spoljnoj politici oličenoj u zauzimanja Istočne Ukrajine i podršci autoritarnom beloruskom predsedniku Aleksandru Lukašenku tokom velikih građanskih protesta 2020. godine.

Međutim, podrška Rusiji koja dolazi od AfD-a ne prolazi nezapaženo od stane ruskih političara, oligarha i trenutne vlasti, već ćesto biva nagrađivana. Obostrani interes je od 2015. godine produbio odnos ruskih vlasti i članova AfD-a. Koristeći meku moć i snagu medija, Rusija je u mnogo navrata podržala AfD prenoseći njihove propagandne sadržaje.

Pored toga, u mnogo navrata partijski zvaničnici su dobijali medijski prostor na ruskim kablovskim programima koju su glavni izvor informacija velike postsovjetske dijaspore u Nemačkoj, koja broji izmeću dva i po i tri miliona ljudi. Ovakvim potezima Rusija dobija glasnogovornika na nemačkoj političkoj sceni, koji će braniti i ujedno jačati ruski uticaj u Nemačkoj, a samim tim i destabilizovati nemačku vlast time što podržava stranku koja ljulja libarnalne društvene norme i slabi podršku zvanične evrointegracijske i promigranstke politike nemačke vlade.

Antimigrantski stavovi i ruski uticaj

Sa druge strane, potencirajući na ovoj „alternativi“ u spoljnoj politici, AfD dobija medijski prostor koji je stranci često uskraćen zbog radikalnih stavova koje propagiraju. Paradoksalnost u ovoj kooperaciji jeste da zastupljenost AfD-a u ruskim kablovskim medijima u Nemačkoj targetira upravo postsovjetsku imigraciju koja je od 2017. godine postala glavno uporište podrške ove partije.

Ono što povezuje AfD sa ovim delom biračkog tela prvenstveno jeste podrška Rusiji i zastupanje stava o ukidanju sankcija, ali i agresivna antiimigranska politika. Teza kojom se opravdava jaka podrška antiimigranskoj politici kod samih imigranata sa postsovjetskog prostora jeste da ova grupa stanovništva tvrdi da zbog religije i tradicije nemaju velike kulturološke razlike sa Nemcima i da su oni kao grupa dovoljno integrisani u nemačko društvo, što po njima nije slučaj sa migrantima iz zemalja Bliskog Istoka i Jugozapadne Azije.

Podršku koju uživa AfD od strane Rusije nije oličena samo u medijskoj sferi već i političkoj podršci visokih zvaničnika. Najviše pažnju je privukla izjava šefa ruske diplomatije Sergeja Lavrova, koji se 2017. godine pridružio ruskim medijima i optužio Berlin da „skriva pod tepih“ slučajeve migrantskog nasilja prema ruskoj dijaspori radi prikrivanja njihove neuspešne liberalne politike prema migrantima.

Ova izjava je usledila pošto se u medijima i na društvenim mrežama pojavila vest da je devojčica od trinaest godina iz ruske imigranske porodice oteta, a zatim silovana od strane nekoliko muškaraca koji po opisu izgledaju kao pripadnici tražioca azila sa Bliskog Istoka. Iako se ova vest pokazala kao netačna, u momentu stalnih nemira i rastuće islamofobije dala je podsticaj AfD-u da radikalizuje svoje akcije i pokrene talas protesta u nekoliko gradova pretežno na istoku zemlje.

Politička saradnja sa Moskvom

Još jedan vid koopearcije je izazvao dosta kontroverzi, kada je Markus Fronmajer, jedan od predstavnika AfD u Nemačkom parlamentu, 2019. godine bio u žiži javnosti posle još jednog od dokaza uske povezanosti Rusije i ove partije. Organizacija „The Dossier Centre“, koja istražuje politički uticaj Rusije na druge zemlje, otkrila je dokument koji datira iz aprila 2017. godine u kome AfD zahteva pomoć od ruskih vlasti tokom izborne kampanje, a zauzvrat obećava lojalnost ruskoj strani ukoliko njen kandidat uđe u parlament.

U dokumentu je tražena medijska podrška i materijalna pomoć, ali do danas nisu predočeni dokazi koju ukazuju da je Rusija finansijski podržala kampanju Fronmajera, što svakako ne opovrgava činjenicu o pokušaju Rusije da utiče na izborni proces u Nemačkoj.

Saradnja ove dve strane su se često svodile i na posete predstavnika AfD-a Rusiji ili aneksiranom Krimu. Tokom ovih poseta predstavnici stranke su često korišćeni kao sredstvo legitimizacije određenih političkih akcija na Krimu ili u Istočnoj Ukrajini. U tom svojstvu članovi AfD-a su prisustvovali ekonomskim forumima, ali i nadgledali ispravnost izbora i referenduma na ovoj teritoriji. Ovim potezima AfD se protivi ne samo spoljnoj politici Nemačke, već i zvaničnoj politici Evropske unije, u radu čijeg parlamenta takođe učestvuju, a čiji je stav da je Rusija narušila suverenitet Ukrajine i zbog čega je i daje pod ekonomskim sankcijama.

Navedene kontroverze su samo deo šireg spektra odnosa između ruskih vlasti i nemačke desnice. Upravo su zbog toga nemačke vlasti i bezbednosne strukure vodile istragu o odnosima AfD i Rusije, što je ponovo uslovilo zaoštravanje spoljne politike prema Rusiji. Cilj istrage je bilo dokazivanje upletenosti Rusije u unutrašnju politiku Nemačke kroz delovanje na jednu političku stranu, a samim im i na izborni proces, što bi na kraju dokazalo i ugrožavanje dugo čuvanog demokratskog poretka ove zemlje.

Nemački izbori 2021. i uticaj Rusije

Tokom predstojećih izbora odnosi sa Rusijom jesu jedna od najvažnijih pitanja spoljnopolitičke agende kandidata. Nesumljivo, AfD i dalje favorizuje Rusiju i poboljšanje odnosa, koje bi rezultiralo većom ekonomskom i političkom saradnjom, uz obavezno ukidanje sankcija. Sa druge strane Rusija se ponovo koristi svojim propagandnim metodama kako bi poljuljala podršku kandidatkinje Zelenih, Analene Berbok, koja propagira oštriju politiku prema Rusiji i potencira na ekološkim rizicima korišćenja fosilnih goriva, odnosno trenutnoj izgradnji gasovoda Severni tok 2.

Tokom predizborne kampanje, kroz ruske medije i određene stranice na društvenim mrežama bliske Rusiji, plasirana je vest da je kampanju Analene Berbok finansirao filantrop i biznismen Džordž Soroš, ali i da ona ima planove o implemetiranju izmena kurikuluma u školama tako da izučavanje Kurana postane obavezno za sve. Upravo se u finišu izborne kampanje očekuje veće angažovanje Rusije kada je u pitanje plasiranje dezinformacije i teorija zavere koji targetiraju stranku Zelenih i Analenu Berbobok.

Koristeći se metodama plasiranja propagandnog materijala, dezinformacija o liberalnim politikama, kao i kroz otvorenu podršku AfD-u, Rusija ne uspeva u da većoj meri utiče na trenute izborne predikcije. Jedino što dopunjuje angažovanje Rusije na ovom polju je to što AfD kroz svoje medijume prenosi i širi iste propagande i dezinformativne sadržaje ne bi li pridobili deo neopredeljenih ili „svežih“ glasača.

Neke analize su videle priliku za AfD da na ovim izborima ostvari još veći rezultat nego 2017. Godine, ali trenutne ankete o podršci političkim partijama u Nemačkoj stavljaju AfD na četvrto ili čak peto mesto, sa potencijalno slabijim rezultatom nego na prošlim izborima od 11%. Bitna razlika koja ne dozvoljava rast podrške AfD-u je sve uspešnija integracija imigranata i nepostojanje daljeg velikog influksa migranata u Nemačkoj. Nasuprot tome, AfD u ovom izbornom procesu kreira svoju kampanju oko kritike vlade o neefikasnom i neadekvatnom delovanju tokom COVID 19 pandemija i tokom popalava na jugu zemlje.

Prateći trendove podrške i potencijalnih rezultata izbora, 26. septembar nam neće doneti ništa novo kada su u pitanju odnosi Rusije i Nemačke, a samim tim i Rusije i nemačke desnice. Ostaje nam da vidimo do koje mere će propagandni uticaj ruskih medija i plasiranje dezinformacija uticati na rast popularnosti Alternative za Nemačku, koja u trenutnoj situaciji nema rešenje za ostvarivanje ozbiljnijeg rezultata na izborima kakav im je itekako potreban ukoliko žele da oforme, jedino moguću, nekoalicionu vladu.

Objava Ruski uticaj na ekstremnu desnicu u Nemačkoj se prvo pojavila na Novi treći put.

Upravo su ubrzana proliferacija i kontinuirana tenzija, jedne od glavnih odlika perioda Hladnog rata, kreirale društvenu percepciju o postojanju nuklearnog oružja, mogućnošću njegove upotrebe, a kasnije i o humanitarnim posledicama njegovog testiranja. Usled konstantne trke u naoružanju dve najveće svetske sile tog doba i sve jasnije slike o rastućem riziku od upotrebe ovog oružja započeo je proces razoružanja. Kroz više sporazuma (o kojima će biti više reči u daljem tekstu), dve najveće nuklearne sile SSSR i SAD obavezali su se na stagnaciju u procesu naoružavanja ali i o smanjenju broja nuklearnih bojevih glava i druge propratne vojne tehnike.

Od početka 2000-ih godina o nuklearanom oružju se manje govori nego u prethodnih pola veka. Diskurs o nuklearanom oružju je nastavio sve prethodno etablirane putanje, pa se tako o nuklearnom oružju govori ili kao o čuvaru svetske stabilnosti i nečega što preventivno smanjuje šanse za novi svetski sukob. Sa druge strane nastavljen je jasan trend deproliferacije i abolicije na kome rade mnoge međunarodne organizacije, među kojima je i UN, koje prvenstveno nuklearno oružje predstavlja kao previše rizičan faktor stabilnosti, čija cena testiranja, unapređivanja, skadištenja i upotrebe previše košta, ne samo države koje ih poseduju nego i čitavu svetsku populaciju.

Upravo spomenuti sastanak između predsednika SAD-a, Džoa Bajdena i predsednika Ruske Federacije, Vladimira Putina, ponovo stavlja ovo važno pitanje za globlanu politiku u žižu svetske javnosti. Iz tog razloga važno je analizirati trend pregovora i odnosa koje su gradile ove dve države, kao i pritiske kojima podležu od strane međunarodne zajednice kroz međunarodno-pravne mehanizme.

Sporazumi o deproliferaciji i razoružanju

U godinama posle drugog svetskog rata SSSR i SAD su kao dve ideološki, ali i militaristički suprostavljene strane, gradile svoj put ka potpunoj supremaciji kada je u pitanju oružije za masovno uništenje. Tokom 1950-ih i 1960-ih godina ove države su radile na usavršavanju i hiperprodukciji nuklearnog oružja, što je je zahevalo veliki broj testiranja, ali i velike budžete koji bi dozvoljavali, kako tehnološki napredak, tako i logistiku koja se ticala bazičnih stvari, poput skladištenja.

Mnoga politička dešavanja na globalnoj sceni, u kojima ove dve sile grade sve veće interesne sfere, stvarala su sve više kriznih situacija koja su direktno uticale na rast tenzija između ove dve svetske sile, a samim tim i na sve veću mogućnost korišćenja nuklearnog arsenala. Kao reakciju na to međunarodna zajednica je reagovala na rastući rizik od potencijalne humanitarne katastrofe tako što je započet niz pregovora koji su rezultirali različitim sporazumima o kontrolu nuklearnog oružja.

Sporazumi su se po svojoj sadržini najčešće svodili na tri glavna pravca delovanja. Od samog početka najbitniji aspekt sporazuma jeste deproliferacija, odnosno, prestanak širenja nuklearnog naoružanja čime se ne bi stvarale nove države nuklearne sile. Drugi pravac delovanja je za fokus imao razoružanje, odnosno smanjenje arsenala u zemljama koje poseduju nuklarno oružje, dok se treći pravac delovanja sveo na promociju korišćenja nuklearne energije u mirnodopske svrhe.

Najrelevantniji, među mnogobrojnim veoma važnim sporazumima, su Sporazum o deproliferaciji (1968), zatim dva sporazuma proizišla iz bilateralnih pregovora SAD-a i SSSR-a o kontroli strateškog naoružanja SALT I (1972) i SALT II (1979), kao i dva sporazuma koji su doneti kao rezultat pregovora ove dve države o smanjenu strateškog naoružavanja, odnosno START I (1991) i START II (1993). Već 2002. godine kao deo nastavka bilaternalnih odosa i osnaživanja saradnje SAD i Rusija su potpisale Sporazum o smanjenu strateškog naoružanja, odnosno SORT čija pravna obavezivost je trajala do 2011. godine. Poslednji u nizu bilateralnih sporazuma i čija je relevantnost najveća, jeste New START Treaty (2010.) potpisan između bivših predsednika ove dve države, Baraka Obame i Dimitrija Medvedeva.

New START sporazum i izazovi

Ovaj sporazum je potpisan 2010. godne u Pragu kao rezultat toga što je u decembru 2009. godine istekla pravna obavezivost START I sporazuma. Pored toga što je nastavio praksu postavljenu sporazumom START I, ovaj dokument je ujedno i zamenio SORT sporazum. Cilj ovog sporazuma je bilo smanjenje broja raketnih lansera uz nove mehanizme kontrole razoružanja. Dogovorene odredbe ovog sporazuma su da se broj raspoređenih strateških nuklearnih bojevih glava svede na 1550, što je oko dve trećine manje od prvobitnog START sporazuma, kao i za 10% manje od dogovorenog redukovanja iz Moskovskog sporazuma iz 2002. godine.

Ugovor takođe ograničava broj raspoređenih i neraspoređenih lansera za interkontinentalne balističke rakete, lansera za balističke rakete koje se lansiraju iz podmornica, kao i broj teških bombardera opremljenih za nosivost nuklearnog oružja na 800. Broj raspoređenih interkontinentalnih balističkih raketa i balističkih raketa lansiranih iz podmornica ugovorom bi trebalo biti sveden na 700.  Kada je reč o monitoringu, strane su dogovorile satelistko i daljinsko nadgledanje kao i 18 inspekcija godišnje kako bi došlo do verifikacije dogovorenih limita.

Odredbe ovog ugovora su trebale biti ispunjene tokom sedam godina od kada ugovor stupi na snagu posle ratifikacija, odnosno od 5.2.2011. godine. Planirano je da sporazum bude na snazi deset godina, sa mogućnošću da se produži na najviše pet godina.

Iz javno dostupih informacija možemo da zaključimo da se gradnualno smanjivao obim nuklearnog arsenala i propratne tehničke opreme. Efikasnost sporazuma potpisanog 2010. godine je očevidna, ali nedovoljna. Problem koji se javio jeste stagnacija u procesu razoružanja koja je bila uzrokovana tenzijom u odnosima ove dve zemlje usled ruske aneksije Krima, ali i promenom vlasti u SAD-u, a samim tim i pregovaračkom pristupu i politici razoružanja.

Zbog stagnacije u ovom procesu Rusija je više puta još od 2017. godine, kada su se u minimalnoj meri poboljšali bilaterlani odnosi, inicirala pregovore o aktiviranju klauzule o produženju ugovora na još pet godina. Dolazak Donalda Trampa na vlast u SAD-u i politika njegove administracije kočili su pregovore o produženju ovog sporazuma, prvenstveno jer je New START sporazum posmatran kao strateški nepovoljan po Ameriku, gde se kao jedan od razloga navodilo da ga je donela prethodna administracija Baraka Obame.

Posle inauguracije Džoa Bajdena, Rusija je zatražila konstruktivniji pristup u razgovoru o produženju ugovora. Kako je pravna obavezivost The New START sporazuma istekla u februaru 2021. godine, obe strane su se dogovorile o produženju ugovora na narednih 5 godina.

Odnos međunarodne zajednice prema dve najveće nuklearne sile

Uz pomenute bilateralne sporazume, i uz Ugovor o neproliferaciji, kao univerzalno obavezujućim za strane potpisnice, 2017. godine donet je do sada najvažniji međunarodni pravno obavezujući dokument koji targetira nuklearno oružije. Po prvi put, posle mnogo godina borbe mnogih kako državnih, tako  i međunarodnih političkih aktera, donet je Sporazum o zabrani nuklearnog oružja koji ovo oružije tretira ilegalnim i koji za ultimativni cilj postavlja njegovu krajnju i totalnu aboliciju.

Ovaj ugovor je zvanično stupio na snagu 21.1.2021. godine. Interesantno je da je tokom glasanja o finalnoj verziji ovog dokumenta 2017. Godine, za sporazum glasale 122 države među kojima su bile Južnoafrička Republika i Kazahstan koji su dobrovoljno odrekle svojih nuklearnih arsenala  u prošlosti, ali i Iran i Saudijska Arabija, kao države koje ili poseduju nuklearni program poput Irana ili imaju finasijskog udela u nuklearanim programima drugih država, kao što je u slučaj sa udelom Saudijske Arabije u pakistanskom nuklearnom programu.

Iako je sve više država potpisnica ovog ugovora, podrška od država članica NATO-a ili većih svetskih sila i dan danas izostaje. Za protekle četiri godine od kada je izglasano usvajanje teksta ovog sporazuma ni jedna država koja poseduje nuklearni arsenal se nije previše upštala u pokretanje javnih debata o mogućoj aboliciji nuklearnog oružja, na čiju proizvodnju, usavršavanje i skladištenje odvajaju ogromne svote iz bužeta. Međutim i pored pozitivnog rezultata i donošenja jednog ovakvog pravno obavezujućeg sporazuma i dalje ne postoje dovoljno jaki međunarodno pravni mehanizmi koji bi primorali nuklearne sile da makar razmisle o redukciji arsenala ili na kraju o totalnoj aboliciji nuklearnog oružja koje poseduju.

Samit u Ženevi: očekivanja i relnost

Najava sastanka lidera dve najveće nuklearne sile se u poslednje vreme svodila na stalno podsećanje o tome da se nuklearni arsenal i dalje percipira kao važan faktor globalne stabilnosti. Zbog neočekivanih i turbulentnih dešavanja tokom 2020. godine kao i kratkog vremena koje je nova administracije Džoa Bajdena imala od inauguracije do juna 2021. godine, nije se očekivalo da će doći do radikalnih promena na polju nuklearanog razoružanja ove dve države.

Kako su se predikcije ostvarile, ova dva lidera su tokom višesatnog razgovora na veoma diplomatski način složili da zajednički dele veliku odgovornost za nuklearnu stabilnost, ali i da je potrebno njeno jačanje kroz nove odredbe tek produženog New START ugovora.

Van spomenutog prepoznavanja odgovornosti za nuklearnu stabilnost ova dva lidera nisu naprvila korak napred na polju razoružanja. Kao jedan od uzroka ovog rezultata razgovora jesu trenutni odnosi između SAD-a i Rusije koji su zahladneli prvenstveno zbog suprotstavljanja Džoa Bajdena hapšenju opozicionog lidera Alekseja Navaljnog, ali i Putinove podrške beloruskom predsedniku Aleksandru Lukašenku tokom građanskih protesta posle upitno legalnih izbora u toj zemlji. Ukoliko iz šire perspektive pogledamo na razmirice koje trenutno čine odnos ove dve zemelje zategnutim, možemo da razumemo da je prostor za dublje i konstruktivne pregove o novom sporazumu o nuklearnom razoružanj sve uži. Zbog navednih razloga jedino što može da se očekuje i što se smatra poželjnim je da se uz prepoznavanje važnosti i rizika koje nosi ovo oružije ova dva lidera opredele za produbljivanje dijaloga i postavljanja makar najbazičnijih crta novih odredbi ugovora koji bi nastavili proces nuklearanog razoružanja.

Tri krucijalne tačke o kojima bi Bajden i Putin trebalo da pregovaraju se prvenstveno odnose na dalje limitiranje ofanzivnog strateškog oružja, ali i na sisteme raketne odbrane. Međusobni odnos ove dve komponente nuklearanog programa kompletira sliku o kapacitetima nuklearnog arsenala ovih zemalja, upravo zato što bi im razvijen sistem odbrane, dopustio priliku za kontranapad i minimalizovanje posledica upotrebe ovog arsenala.

Druga tačka daljih pregovora morala bi da se pozabavi daljem progresivnom smanjenju broja nuklearnih bojevih glava kako onih raspoređenih na strateškim mestima, tako i onim neraspoređenih. Pored bojevih glava potrebno je dalje redukovati broj lansera, bombardera i druge propratne mehanizacatije i tehnike. Međutim, dalji dijalog bi mogao da donese i određen stepen saradnje koji zahteva visok stepen transparentnosti kada je reč o sistemima odbrane, ali i o tehnološkom i naučnom napretku na ovom polju, koji bi uticao na građenje poverenja, međusobnog razumevanja i predvidljivosti daljeg napretka.

Na kraju, ništa manje bitno, jeste i segment postavljanja vremenskih rokova koje bi ispregovarali lideri ove dve zemlje. Ukoliko bi sledeći korak u pregovorima bilo makar postavljanje roka za sledeći dijalog ili roka za donošenje novog sporazuma ili dopuni postojećeg, to bi sveukupno bio jak pokazatelj da se ozbiljno radi na nastavku ovog procesa, što daje nadu o daljem napretku na ovom polju.

Pitanje nuklearne stabilnosti naravno ne može da se svede na odgovonost samo dve države, pa makar njihov arsenal činio skoro 90% ukupnog broja nuklearanih bojevih glava na svetu. Rad na produbljivanju i proširenju procesa nuklearnog razoružavanjs moguć je samo ukoliko se ove dve države postave kao vodeći primeri za ostale države koje poseduju nuklearno oružije.

Smanjenje nukleranog razoružanja možda neće dovesti do njegove konačne abolicije, ako države ne žele da napuste doktrine balansa moći i straha, ali će makar rezultirati smanjenim rizikom od njegovog korišćenja, koje bi zasigurno izazvalo dovljno veliku humanitarnu katastrofu koja bi trenutnu civillizaciju odvela u istoriju, a zemlju učinila nenastanjivom za mnoge današnje vrste na nekoliko hiljada godina. Pitanje nuklearnog razoružanja će svakako ostati jedna od važnih tema na kojima će se graditi dalji dijalog i saradnja Rusije i SAD-a. Ono što nam preostaje je da pratimo njegov tok i nadamo se da će, uz već postavljene temelje i postignut nivo svesti o štetnosti i riziku koje ovo oružije nosi, doći do daljeg napretka u njegovom redukovanju koje se ne tiče samo stanovnika zemalja koje ga poseduju već celog sveta.

Objava Da li Bajden i Putin mogu do nuklearnog razoružanja? se prvo pojavila na Novi treći put.

Objava Da li je Nemačka profitirala od migranata? se prvo pojavila na Novi treći put.

Važnost ovog faktora je sve veća zbog demografskih promena, gde etničke manjinske grupe dobijaju na brojnosti, a samim tim i na političkom značaju. Jedna od etničkih grupa čiji značaj postaje sve veći i čija uloga može da bude značajna na predstojećim izborima jeste grupa Amerikanaca azijskog porekla (Asian Americans). S obzirom na rast brojnosti ove zajednice, važnost ove manjiske grupe za predsedničke kandidate je sve veća, te bi podrška koju ova etnička grupa može da pruži trebalo da bude predmet detaljnije analize.

Demografski tokovi i predsednički izbori

Kada je 1965. američki kongres izglasao Zakon o imigraciji i državljanstvu (Immigration and Nationality Act) Azijati su činili tek jedan procenat američke populacije. Međutim, kroz narednih pedeset godina broj članova ove zajednice je eksponencijalno rastao. Već 2000. udeo ove grupe u ukupnom stanovništvu Amerike dostigao je 4% i tada je iznosio 11,9 miliona pripadnika ove etničke grupe. Svakako najintrigantniji i najvažniji je trenutni broj američkih Azijata koji se duplirao u odnosu na 2000. i iznosi 22,9 miliona ili 6.9 % celokupnog stanovništva.

Porast broja pripadnika ove manjinske grupe ujedno donosi i porast azijatskih glasača. Pew Research center je u svojoj anlizi pratio eksponencijalni rast glasača u manjinskim grupama i zaključio da se u slučaju američkih Azijata broj glasača od 2000. do 2020. i više nego udvostručio sa porastom od 139%. Interesantan je podatak da je ovo najzapaženiji porast glasačkog tela ukoliko se fokusiramo na etničke grupe gde američke Azijate prate Hispanosi sa 121% rasta, za kojima i dalje kaskaju afroamerikanci i beli deo populacije sa 33 % i 7 % rasta.

Ukoliko sumiramo rezultate ove analize možemo da zaključimo da su Azijati u Americi trenutno grupa sa najbrže rastućim brojem glasača što nam govori koliki potencijal nosi ovaj deo biračkog tela, kako u novembarskim izborima, tako i u budućnosti.

Kako su Azijati od republikanaca postali demokrate

Politička afilijacija Azijata u Americi je od sredine 1970-ih prolazila kroz mnoge transformacije. Usled bipolarnosti u međunarodnoj politici i sve veće represije koje su doživljavale zemlje u Aziji koje su bile pod komunističkim režimima, veliki broj ljudi iz ovog dela sveta je svoje utočište tražio u Americi. Upavo su animozitet prema komunizmu i popularnost Ronalda Regana privukli dosta glasača ove manjinske grupe.

Pored suprotstavljanja komunizmu, ekonomske politike tadašnje Republikanske stranke išle su u prilog američkim Azijatima. Prateći političke i društvene trendove i uz unutrašnja previranja Republikanska stranka prolazila je kroz vidne promene koje su dovele to toga da sve veći broj Azijata kao primamljiviju opciju na izborima bira demokrate.
Već tokom mandata Bila Klintona počinje opadanje podrške republikancima od strane američkih Azijata. Razlog je bilo više pompezno dodvoravanje glasačima ove manjinske grupe nego konkretna ponuda reformi ekonomskog sistema i olakšane imigracione politke. Progesija se nastavlja i tokom mandata Džordža V. Buša, pogotovo posle terorističkog napada 11. septembra 2001.

Patriotskim aktom i sve češćim rasnim profilisanjem američkih Azijata ovaj establišment Republikanske stranke je sve više gubio podršku ove grupe glasača. Uporedo sa ovakvim potezima republikanske stranke, demokrate su se sve više prezentovale kao centristi, pogotovo u ekonomskim politikama što je umnogome bilo primamljivije ovoj manjinskoj grupi. Mnogi analitičari opisuju ovu promenu u glasanju kao jednu od najdrastičnijih, ukoliko uzmemo u obzir da se podrška Azijata republikancima iz 1992. godine od skoro 60% svela na 26% 2012. Barak Obama je započeo trend koji se nastavio i na izborima 2016. kada je Hilari Klinton osvojila 65% glasova azijatske populacije Amerike.

[click_to_tweet tweet=“Ova glasačka promena je jedna od najdrastičnijih, ukoliko uzmemo u obzir da se podrška Azijata republikancima iz 1992. godine od skoro 60% svela na 26% 2012. | “ quote=“Ova glasačka promena je jedna od najdrastičnijih, ukoliko uzmemo u obzir da se podrška Azijata republikancima iz 1992. godine od skoro 60% svela na 26% 2012. „]

Američki Azijati i izbori 2020.

Uz pomenuti progresivni rast azijatske populacije u Americi raste i glasački kapital koji nosi priklonjenost glasača iz ove grupe nekom od kandidata. Upravo ovo ocrtava posebnost predstojećih izbora, jer manjinske grupe poput Latinosa i Azijata dobijaju na sve većem značaju samim tim što imaju šansu da donesu prevagu na izborima trećeg novembra. Po mnogim prognozama trend u glasanju ove manjinske grupe iz 2012. godine će se nastaviti.

Glavni razlog je sam podatak da je skoro tri četvrtine odrasle azijatske populacije rođeno van teritorije Amerike. Ovaj podatak je važan ukoliko se osvrnemo na imigracione politke Trampove administracije koje drastično utiču na to kako će obe pomenute manjinske grupe glasati. Po trenutnim procenama imigraciona politika je jedan od ključnih faktora koji determinišu podršku predsedničkim kandidatima na predstojećim izborima. Naravno, pored pomenute imigracije, ekonomija, socijalni i zdravstveni sistem i ekologija su takođe faktori koji igraju ulogu u odlučivanju za koga je Azijati u Americi dati svoj glas. Pored ustaljenih generalizovanih analiza o tome kako glasa ova manjinska grupa, bitno je napomenuti da je, u poređenju sa Latinosima, Azijatska populacija u Americi mnogo više kulturološki heterogena. Baš ova različitost u kulturi, istorijskim i društvenim kontekstima utiče i na diverzitet u političkim kulturama koji na samom kraju kauzalno utiču na to kako će ko glasati.

Po poslednjim analizama, najbrojnije zajednice unutar američkih Azijata svoju podršku daju demokratama. U tome prednjače Indijci sa 65% podrške Bajdenu, u čemu ih prate Japanci sa 61%, Korejci sa 57%. Najveću podršku republikancima pružaju Vijetnamci sa 48% za Donalda Trampa. Važnost ove grupe za oba kandidata se na kraju ne bazira samo na njihovoj brojnosti. Ukupno, registrovani glasači američkih Azijata su 2018. godine činili samo oko 4% od ukupnog broja glasača, gde najveći broj na državnom nivou zauzimaju u Kaliforniji sa 14%. Značaj njihovog političkog identiteta je veliki, jer po statistici američki Azijati nisu u velikoj meri članovi političkih partija niti pokazuju posebno veliku afilijaciju ka jednoj od dve najveće partije između izbora.

Pored brzog rasta ove grupe stanovništva, pređašnje pomenuta činjenica nam govori da predsednički kandidati imaju dosta prostora da i dalje privuku ovu grupu glasača svojim političkim taborima. Sve pomenute činjenice nas još jedan put podsećaju na neizvesnost i posebnost koju nose predstojeći izbori u Americi. Posebnost ovih izbora se ogleda u izmenjenoj demografskoj strukturi Amerike u kojoj manjinske grupe imaju priliku da uzdrmaju utablirane izborne i glasačke matrice u Americi. Upravo ova činjenica karakteriše ove izbore kao neizvesne. Uz rapidan i progresivan demografski rast i uz specifične političke afinitete, Azijati u Americi postaju važna figura u Bajdenovoj i Trampovoj partiji šaha.

[contact-form-7 id=“1383″ title=“Pretplata“]

Objava Kakvu ulogu imaju američki Azijati 3. novembra? se prvo pojavila na Novi treći put.

Razlozi za ovakvu procenu su brojni i tiču se i demografije, ali i političkih stavova ove grupacije.

Demografski faktor

Još od početka druge polovine 20. veka demografske analize u Americi beleže progresivan rast broja Hispanosa koji prati i njihov uticaj i zastupljenost i u političkoj sferi ove zemlje. Od samo 9,6 miliona 1970. brojnost Hispano populacije je dostigla svoj rekord u 2019. sa 60,6 miliona ljudi. Međutim, u poslednjoj deceniji rast Hispano populacije je usporen po novjim statističkim podacima primarno zbog manjeg nataliteta i smanjene imigracije, pogotovo iz Meksika.

Svakako, Hispanosi i dalje zauzimaju važno mesto na američkoj demografskoj lestvici. Samo u protekloj deceniji od 2010. do 2019. godine njihov udeo u celokupnoj populaciji Amerike se povećao od 16% na 18% i progresivno će rasti u narednim godinama. Sa ovakvim udelom, Hispanosi su druga najveća rasna ili etnička grupa, odmah iza nehispano belaca (non-hispanic whites).

Bitno za predstojeće izbore jeste da se progresivno menja demografija država na Jugu i Zapadu zemlje, gde je zabeležen najveći rast ove etničke zajednice. Najbrži rast ove populacije je zabeležen na Jugu, gde je od 2010. do 2019. udeo Hisapanosa porastao za 23%, odnosno sa 18,3 miliona na 23,1 milion. U ostalim regionima je takođe zabeležen rast Hispano popluacije i u svakoj od regija nije ispod 14%, što nam ukazuje na to da je na nacionlanom nivou brojnost ove grupe za devet godina uvećana za 19% ili 9,8 miliona ljudi.

Ovaj osvrt na demografsku strukturu i njene promene je izuzeno važan, ukoliko uzmemo u obzir kauzalne efekte koje ona ima na političku sferu. Sa samim porastom Hispano stanovništva, broj pripadnika ove zajednice sa pravom glasa dostigao je rekordnih 32 miliona, što ovu etničku grupu čini najvećom manjinskom grupom u ukupnom glasačkom telu. Upravo zbog ove činjenice se postavlja ključno pitanje, da li će Hispano populacija biti ta koja će odlučiti američke izbore u novembru?

Politička participacija Hispano populacije

Kao referentna tačka praćenja političke participacije Hispanosa u mnogim analizama jeste upravo 1980, kada ova grupacija može da se posmatra kao relevantna u brojčanom i interesnom smislu. Prateći političke trendove i afilijaciju unutar Hispano populacije možemo zaključiti da je ova etnička grupa priklonjenija Demokratskoj partiji. Razlozi koji mogu biti ključni za pojašnjenje ovakve situacije su liberalniji stavovi o imigraciji, ekonomiji, rasnoj i etničkoj nejednakosti, socijalnim i zdravstvenim pitanjima. Kako su ovo ključne tačke u interesu, ipak ne tako homogene grupe, možemo da posmatramo njihovu podršku kandidatima Demokratske stranke kao konstantu. Kako bi opravdali ovu tvrdnju možemo da se oslonimo na analizu Pew Reseach Centre koji predstavlja političku participaciju Hispanosa na predsedničkim izborima od 1980. do 2012.

Analiza pokazuje da je podrška demokratskim kandidatima od 1980. bila konstantna i dostizala je svoje pikove 1996. i 2012. Trend je nastavljen i 2016. kada je Hilari Klinton osvojila 65%, a Tramp 29% Hispano glasova. Najzanimljiviji rezultat je zabeležen upravo 2012. usled Obaminog obećanja o reformi imigracione politke, što pokazuje važnost ovog pitanja za Hispano populaciju. Upravo trenutna imigraciona politka Amerike, koju od početka svog mandata propagira Tramp, može da nam da indicije da će se Hispano populacija na izborima odlučiti za onog kandidata koji ponudi liberalniju imigracionu politiku.

Sa druge strane, deo Hispano populacije koji glasa za republikanske kandidate, po mnogim analizama, to čini zbog više konzervativnih ideala oblikovanih izrazitim i veoma zastupljenim katolicizmom. Pitanja poput istopolniih brakova, abortusa, smrtne kazne i različitih rodnih pitanja su ona koja determinišu političku participaciju ovog dela zajednice i direktno donose glasove republikaniskim kandidatima.

Imajući u vidu još jedan deo ove slagalice, možemo videti kakavu prevagu Hispano populacija, sa trenutnom demografskom strukturom, može da donese na predstojećim izborima. Politička participacija Hispanosa je poprilično bitan resurs za Demokratsku partiju i samim tim možemo da očekujemo sve veći fokus ove stranke i Bajdena na ovaj deo američke populacije u finišu kampanje.

Hispano populacija i izbori 2020.

Prethodno spomenuti detalji o demografskim promenama i političkoj participaciji Hispano populacije nam već predočavaju neizvesnost i komplikovanost predstojećih američkih izbora. Mnogi analitičari Hispano populaciju vide kao odlučujuću tokom novembarskih izbora i prateći trendove promena njihove političke afilijacije i na ovim izborima očekuju da će ovaj deo glasača svoj glas dati demokratskom kandidatu.

Trend porasta ovog dela stanovništva menja i demografsku strukturu pojedinih država. Kako je ova grupacija vezana za određene, više liberalne, političke vrednosti postoji mogućnost promene ustaljene glasačke prakse u određenim državama ukoliko kandidati uspeju da privuku glasove Hispano populacije, pogotovo mlađeg, politički manje aktivnog, dela glasača. Promene možemo olako da očekujemo u državama gde Hispanosi imaju važan udeo kao što su Kalifornija 7,9 miliona, Teksas 5,6 miliona, Florida 3,1 milion, Njujork 2 miliona i Arizona 1,2 miliona.

Svakako najveći uticaj na buduća politička dešavanja imaju Hispanosi stanovnici Nju Meksika koji čine 43% biračkog tela ove države. Nju Meksiko prate Kalifornija sa 30%, Arizona sa 24% i Florida sa 20%. Kompletna slika o učešću Hispano populacije u glasačkom delu svake od država detaljno je predstavljen kroz interaktivnu mapu izrađenu od strane Pew Reserach Centre  gde upravo možemo da vidimo u kojim državama možemo očekivati nekonvencionalne rezultate izbora.

Kada se govori o promeni trendova glasanja u pojedinačnim državama bitno je napomenuti zašto bi veći broj Hispano glasača, potogovo mladih, mogao da bude motivisan da glasa. Pew Research Center je uporedio stavove većinskog stanovništva sa stavovima Hispano populacije o glavnim problemima koji određuju njihov konačni stav o tome za koga ce glasati na novembarskim izborima. Analizirajući prezentovane rezultate vidi se da su ekonomija, zdravstvena nega i korona virus trenutno najbitnije tačke koje determinišu političku afilijaciju Hispano glasača. Pored pomenutih, bitne tačke su i rasna i etnička nejednakost, biranje sudija Vrhovnog suda i klimatske promene koje zajedno ocrtavaju trenutne, goruće probleme sa kojima se suočava Tramp i njegova administracija. Upravo, zapostavljanje ovih tačaka i trenutno loše stanje u ovim sektorima, odnose glasove republikancima i nose veliki potencijal kada govorimo o mogućim promenama u dosadašnjim glasačkim praksama u državama gde su tradicionalno republikanci odnosili pobedu poput Arizone i Teksasa.

Fokusirajući se na već promenute tačke važno je osvrnuti se i na publikaciju Latino Decisions organizacije koje je svoju pažnju usmerila da na to kako pandemija korona virusa utiče na političku participaciju Latino glasača na nacionalnom nivou. Rezultati ove analize, izdati 16. avgusta su projektovali da 66% Hispano glasača podržava Bajdena, dok 24% svoj glas bi dalo Trampu. Ukoliko uporedimo da je u maju ove godine podrška Bajdenu bila 61%, onda možemo da sigurnošću da tvrdimo da trenutne političke akcije Trampove administracije rezultiraju progesivnim rastom Bajdenove podrške među Latinosima. Argumenti koji podržavaju ovu tvrdnju su da na skali od 1 do 10 Tramp među Hispanosima uživa poverenje od 3,1 i da 73% ispitanih smatra da su Tamp i njegova administracija zakasnili sa predstavljanjem mera suzbijanja pandemije i da je upravo to uzrokovalo velikim procenat smrtnosti.

Takođe, u maju 2020. godine, 62% Hispano populacije je bilo sigurno da će iskoristiti svoje pravo glasa, dok je taj procenat porastao na 66% u avgustu što još jednom pokazuje progresiju među Hispano glasačima i relevantnost tvrdnje da na predstojećim izborima možemo da očekujemo velike promene u odnosu na dosadašnju praksu glasanja u već navedenim državama sa visokim brojem Hispano glasača. Naravno, za oba kandidata, najbitnije je da motivišu i privuku mlađe pripadnike ove zajednice, čiji broj ubrzano raste i koji nisu bili motivisani da učestvuju na izborima 2016. godine.

[click_to_tweet tweet=“Hispanosi imaju potencijal da uzdrmaju dosadašnju glasačku praksu u tradicionalno konzervativnim i republikanskim državama ili makar smanje Trampov uspeh na izborima. | “ quote=“Hispanosi imaju potencijal da uzdrmaju dosadašnju glasačku praksu u tradicionalno konzervativnim i republikanskim državama ili makar smanje Trampov uspeh na izborima. „]

Budućnost

Porast udela Hispano populacije i samim tim porast broja Hispano glasača je jedan od važnih fakora koju mogu da donesu iznenađenje na predstaojećim izborima. Sa 32 miliona glasača, koncentrisanih najviše na Jugu i Zapadu zemlje, Hispanosi imaju potencijal da uzdrmaju dosadašnju glasačku praksu u tradicionalno konzervativnim i republikanskim državama ili makar smanje Trampov uspeh na izborima.

Drugi faktor, na kome se gradi argument o velikoj relevantnosti Hispanosa za izbore 2020. godine jeste tradicionalna privrženost ovog dela populacije Demokratskoj partiji zbog više liberalnih pogleda da najbitnije tačke poput: imigracije, zdravstene nege, ekonomije, etničke i rasne nejednakosti, korona virusa i drugih pitanja. Kako se trenutna administracija suočava sa problemima u pomenutim sektorima, Hispano glasači, ukoliko budu dovoljno motivisani, sa velikom izlaznošću, mogu da ponove rezultat iz 2012. godine kada su sa 71% glasova podržali demokratskog kandidata Obamu. Uz sve priložene podatke i argumente sa sigurnošću možemo da tvrdimo da je podrška Hispanosa jedna od odlučujućih faktora na predstojećim, možda i najvažnijim, izborima u skorijoj istoriji Amerike.

[contact-form-7 id=“1383″ title=“Pretplata“]

Objava Da li će Hispanoamerikanci odlučiti izbore? se prvo pojavila na Novi treći put.

Evangelistička podrška republikanskim kandidatima na izborima od početka 21. veka je bila konstantna i uvek se kretala izmedju 74% (Džon Mekejn 2008. godine) i 81% (podrška Trampu 2017. godine). Sam proces kohezije ove političke opcije i ove religijske organizacije je doživljavao oscilacije koje su do danas dostigle tri glavna vrhunca. Dolasku Ronalda Regana (1981-1991), Džordža V. Buša (2001-2009) i Donalda Trampa (2017-/) na vlast je prethodila jaka podrška evangelista, čije je lobiranje za svoje interese samo jačalo tokom navedenih perioda i ujedno uticalo na mnoga društvena i politička pitanja.

Ko su američki evangelisti?

Za sam početak najbitnije je precizirati šta je tačno evangelizam da bismo mogli da utvrdimo zašto postoji kauzalna veza izmedju republikanaca i evangelista. Možda najveća zabluda sa kojom se danas često susrećemo je da je evangelizam zasebna denominacija. Oslanjajući se na mišljenje mnogih politkologa religije ili stručnjaka za studije religije evangelizam možemo posmatrati više kao poseban religijski identitet. Evangelizam se u ovim okvirima može posmatrati više kao teološka determinanta kako praktikovati hrišćanstvo.

Osnovne četiri karateristike evangelizma jesu: verovanje u ponovno rođenje, individualni odnos sa Isusom Hristom, evangelizacija kao javno propovedanje Jevanđelja i stalna repeticija Hristove poruke spasenja u propovedima iliturgija i kao poslednja, biblicizam. Verovanje u ponovno rođenje kroz preobraćanje jeste nešto što je determinisalo sam pokret i jedna od najvažnijih odlika evangelista od 18. veka pa do danas. Pored ponovnog rođenja evangelisti često potenciraju na bliskom i krajnje individualnom odnosu sa Isusom, koji im dozvoljava slobodno tumačenje kao i opravdavanje određenih fenomena ili događaja. Ovo čini pokret atraktivnim za vernike, jer im pruža blisku vezu sa Bogom.

Sam fenomen čestog propovedanja i prenošenja direktnog i individualnog obraćanja Hrista određenim pastorima je obrađivan u mnogim studijama i jedan je od ključnih odlika zašto su evangelisti bitni za američku politiku.[1] Uz ukratko pojašnjenu evangelizaciju, biblicizam je takođe jedan od najbitnijih odlika evangelista.

Pripadnici ovog pokreta Bibliju posmatraju kao glavni autoritet koji je nesumnjivo idealan i u čija načela i propovedi ne bi trebalo sumnjati. Samim tim, stroga i bukvalna interpretacija Biblije čini evangeliste konzervativnim i ne ostavlja im mnogo prostora za slobodnu percepciju ili transformaciju pogleda na neke nove promene društvenih normi i odnosa koji te norme determinišu.

Pored navedenih karakteristika, evangelisti jesu u većoj meri fundamentalisti i određeni društveni kocepti po njihovim merilima nisu i ne bi trebalo da budu podložni transformaciji. Jedan od najvažnijih koncepata je tradicionalna porodica, koja kao sociološki kocept zajednice igra jako veliku ulogu kod evangelista. Odnos prema porodici determiniše njihove politike i uticaj na republikanske vlasti o kojima će biti više reči u nastavku teksta.

Većina Amerikanca nisu evangelisti, kao ni što većina hrišćana u Americi nisu evangelisti. Još dubljim raščlanjivanjem dolazimo do srži podrške republikaca u proteklih šezdeset godina koji se svode većinom na bele evangeliste. Po novijim podacima evangelisti čine oko 17% američke populacije u 2017. dok su jedanaest godina pre toga činili skoro petinu populacije Amerike.[2] Same brojke nam govore da kvantitativno evangelisti nisu ogroman deo biračkog tela, što sa druge strane ne degradira visok stepen, već istorijski etabliranog, uticaja na američku politiku.

Politizacija evangelističkog pokreta i bliskost republikancima

Kao predstavnici konzervativne i više fundamentalne struje hrišćanstva, evangelisti u Americi krajem 19. i početkom 20. veka nisu bili deo mainstream-a. Uz duboko ukorenjen racionalizam i brz tehnološki razvoj, evangelisti su bili skrajnuti na margine i njihov uticaj, pa i politička participacija nisu donosili nikakvu prevagu u društvenom i političkom životu Amerike.

Međutim neposredno posle Drugog svetskog rata dolazi do promena i dotadašnji status quo biva uzdrman od sve većeg broja, sve uticajnijih evangelističkih pastora. Bili Grem kao jedan od najzaslužnijih i najuticajnijih propovednika oblikovao je delove javnog mnjenja tokom posleratnih godina gde je pored mnogih drugih evangelističkih propovednika (Reks Habard, Džejms Robison, Kenet Kopland i drugi) držao harizmatične govore na istaknutim evangelističkim radio stanicama, televizijskim emisijama kao i prostranim javnim površinama.

Sve ove promene u evangelističkom pokretu ne bi značile mnogo da se u isto vreme nije polako dizao konzervativni politički pokret vezan za Republikansku stranku, koji se po mnogim analizama može ideološki pripojiti desnici. Oba pokreta u tom vremenskom periodu imaju istog protivnika, liberalizam. Liberalizam je bio kolokvijalni naziv za se ono što je bilo oličenje politike koja je polako ali sigurno doživaljavala krah krajem 1970-ih godina. Sabirajući neuspehe dotadašnji establišmenti bio je na meti mnogih kritika, a među najvećim kritičarima bili su evangelisti i konzervativna struja republikanaca.

Koreni kritika ove dve grupacije nisu bili isti, s obzirom da su konzervativci bili više usresređeni na spoljnu politiku, privredu i druga pitanja, dok su evangelisti srž problema videli u napuštanju biblijskih normi i vrednosti radi sve većeg zastupanja sekularnog humanizma. Tradicionalistička percepcija porodice počinje da igra važnu ulogu za evangeliste u ovom periodu, pretežno zbog sve češčih razvoda, seksualne revolucije i porasta promiskuiteta u američkom društvu. Uz već pomenutu kritiku o napuštanju koncepta tradicionalne porodice, evangelisti su bili ujedinjeni u ideji ukidanja prava na abortus, čija legalizacija dolazi već 1973. i koja će biti deo njihove „političke“ agende sve do danas.

Ono što je na kraju spojilo konzervativce i evangeliste bilo je to što su oba pokreta „propadanje“ i „degradiranje“ američkog društva videli u lošem vođenju liberalinih, sekularnih humanista koji nisu mogli da zadovolje potrebe američkog društva. Već krajem 1970-ih američko društvo počinje da se suočava sa novim trendom gde i popularni evangelistički propovednici osnivaju političke pokrete. Najreprezentativniji primer je pokret „Moralne većine“, Džerija Folvela koji je osnovan 1979. sa idejom o promociji biblicizma i drugih bazičnih koncepata evangelista kroz politički aktivizam. Sama logika iza ovog pokreta bila je da i ako većina Amerikanaca nisu evangelisti, oni će pre biti privrženi njihovim načelima nego načelima sekularnih humanista. Upravo ova logika je uspela da evangelistima osigura zasigurnu politizaciju njihovih akcija kao i veći uticaj na društvene dinamike.

Reganova era

Od samog početka Reganove izborne kampanje bilo je čudno da kandidat koji je tokom prošle decenije (1970-ih) bio profilisan kao desničar i koji nije uživao preveliku podršku dostigne nivo kandidature i kasnije pobede na izborima. Međutim, već pomenuto nezadovoljstvo liberalizmom i sekularnim humanizmom opravdava ovakve političke preokrete početkom 1980-ih.

Kada govorimo o evangelistima, najvažnije je pomenuti na samom početku prijateljstvo i partnerstvo Regana i Džerija Folvela, čiji su se stavovi često poklapali. To partnerstvo donelo je uključivanje evangelista u izborni proces u smislu aktiviranja ove grupe građana kao sigurnih glasača Republikanske stranke. Mnogi će ovu alijansu između evangelista i republikanaca nazvati početkom moderne transformacije ove političke stranke.

Tokom izborne kampanje, uključivanje evangelista bio je jedan od važnih strateških poteza za Regana. Nekoliko je razloga zašto se ovaj politički potez percipira uspešnim. Evangelisti, potpuno lojalni svojim liderima, bili su odlična meta koja je mogla da Reganu osigura sigurne glasove kroz njegovu podršku evangelističkim vrednostima i zahtevima. Pored lojalnosti, ova grupa se percipira kao grupa sa jakom motivacijom da glasaju, podstreknuti religijskim obavezava radi poboljšanja tadašnjeg stanja u društvu. Sve navedeno, dovelo je Regana do rezultata od osvojenih 75% glasova svih evangelista.

Tokom mandata, vrhunci evangelističke i republikanske saradnje bili su prvenstveno oko zakona o legalizaciji abortusa. Pokušaji da se abortusi učine ilegalnim aktom bili su podržani i od establišmenta koji je u jedom periodu druge polovine 1980-ih bio spreman na donošenje amandmana ustava radi izmene ove zakonske regulative. Pored abortusa kao gorućeg pitanja, važna promena tokom Reganovog mandata je popularizacija evangelista i njihovih glavnih načela. To se najbolje može osetiti na deliberalizaciji društva u periodu 1980-ih, koja je najviše bila ustremljena na privatnost i minimalizovanje uticanja vlade na ovu sferu.

Poslednje godine mandata obeležile su mogućnost da Regana nasledi Pet Roberson, koji je do tada bio poznat kao TV evangelista sa svojom uticajnom TV emisijom. Međutim samo funkcionisanje evangelističkih propovednika i udruženja, koja su se zasnivala na javnim donacijama, počelo je da na videlo iznosi mnoge probleme koji dolaze sa naglim prosperitetom ove religijske grupe i njihovih istaknutih članova. Posle mnogih javnih optužbi, krivičnih postupaka i drugih kontroverzi o utaji novca, krađama i promiskuitetom jedog dela poznatih TV evangelista, ovaj pokret počeo je da doživaljva pad popularnosti i podrške, što je na kraju dovelo i do izbornog poraza Robersona.

Džordž V. Buš i evangelisti

Sama predizborna kampanja i izborni rezultati 2001. godine nisu bili u velikom meri determinisani evangelističkom podrškom, koja svakako nije manjkala kada je u pitanju ovaj republikanski kandidat. Svakako, američko društvo je već prolazilo kroz transformacije koje su donosile sve veće prisustvo evangelističke kulture i vrednosti u popularnoj kulturi, tako da pad evangelističkih TV propovednika prati veliki porast evangelističkih romana, muzičkih bendova, filmova, pa čak i video igara. Ova kulturološka promena nam oslikava pojačanu internalizaciju evangelizma, čiji su pripadnici u periodu od 2001. već bili na visokim pozicijama u Republikanskoj stranci i stamim tim učestvovali u njenom rekonstruisanju.

Promene unutar stranke su se odnosile na rekonfiguraciju fokusa na nacionalnom i internacionalnom nivou, koji je u određenim momentima gubio sekularnu notu i poprimao neke religijske crte.

Ukidanje prava na abortus je ostao jedan od primarnih fokusa. To nam opet pokazuje koliku važnost ova tema ima za evangeliste. Sama politka lobiranja i pritiska ustanova da se bave ovim pitanjem je bila konstantna i nije pokazivala neka odstupanja ili inovacije od Reganovog mandata.

Svakako novina koja se tiče fokusa ovog simbioznog odnosa evangelista i republikanaca jeste pitanje istopolnih brakova. Kao što je već više puta navedeno, kocept tradicionalne porodice je evangelistima od velike važnosti i stamim tim legalizovanje istopolnih brakova je još jedna od društvenih transformacija koja se duboko kosi sa biblicizmom i jakim fundamentalnim vrednostima ove grupe. Protivljenje ove religijske grupe bilo je politički podržano od strane Buša, koji je u jednom od poznatih obraćanja rekao da je potrebno da nacija brani svetost braka.

Poslednja politička promena na koju utiču Evangelisti jeste spoljna politika. Još od Hladnog rata i Reganovog etičkog pogleda na odnos snaga u bipolarnom svetu, evangeliste je privlačio diskurs koji je o suprotnoj sferi govorio kao o zlu, a o međunarodnoj politici kao o borbi dobra i zla. Svi religijski diskurzivni motivi podsticali su evangeliste da podržavaju i učestvuju u ostvarivanju tih politika.

Padom Berlinskog zida i raspadom SSSR-a pomenuti diskurs se gubi, da bi se ponovo vratio tokom perioda islamskog ekstremizma i terorističkih napada Al Kaide. Predstavljajući rat protiv terorizma kao novi „krstaški rat“, Buš je ponovo vratio isti religijski narativ. Na samom kraju Bušovog mandata drastično se poboljšava odnos sa Izraelom, što u mnogome znači evangelistima koji oslanjajući se na Bibliju imaju pozitivnu percepciju o Izraelu i Jerusalimu.

Kulturološke i političke promene tokom ovog perioda, potvrđuju konstantnu uključenost i već jaku vezanost evangelista za republikance. Transformacija njihovog odnosa nije velika, ali uticaj koji imaju jedni na druge je nešto što određuje političke fokuse establišmenta, što možemo videti u gore navedenim primerima.

Tramp i trenutno stanje odnosa

Posle velike društvene liberalizacije Američko društvo nije ni malo slično onom društvu koje evangelisti percipiraju kao savršeno. Manjinska, rodna i druga prava šalju sliku o američkom društvu kao otvorenom i liberalnom što i dalje ne daje polet evangelistima da reaguju i lobiraju za društvenu deliberalizaciju. Intrigantno je da pored svih parametara koji dokazuju povećanu liberalizaciju društvenih normi, odnos prema abortusu se i dalje ne menja i postaje konstanta još od 1980ih.

Promena koju možemo da uočimo tokom Trampovog mandata je da evangelisti jesu uspešni u njihovom političkom delovanju, ali nasuprot tome njihova meka moć im u trenutnom društvenom matriksu ne dozvoljava popularnost. Njihova reprezentativnost u popularnoj kulturi, akademiji i drugim sferama nije na zavidnom nivou. Ovakav položaj evangelista jeste uzrok zašto se samostalno percipiraju kao manjinska grupa ili manjinska kultura, čiju zaštitu bi trebalo da obezbedi niko drugi do država.[3] Okarakterisati se kao manjinska kultura ili grupa je nešto što evangelistima dozvoljava da se često oslanjaju na ustavom zagarantovane religijske slobode i samim tim manevrišu u očuvanju konzervativnih stavova u liberalizovanoj sredini.

Na samom kraju, bitno je napomenuti da se trenutna vezanost evangelista za Republikansku stranku ne vidi eksplicitno kroz jasno defenisanu političku, već na fanatičnu podršku Trampu. Ova podrška je rezultat Trampovog zalaganja za kriminalizaciju abortusa i česte podrške kroz poštovanje religijskih sloboda.

[click_to_tweet tweet=“Evangelisti, potpuno lojalni svojim liderima, bili su odlična meta koja je mogla Reganu da osigura sigurne glasove kroz njegovu podršku evangelističkim vrednostima i zahtevima. | “ quote=“Evangelisti, potpuno lojalni svojim liderima, bili su odlična meta koja je mogla Reganu da osigura sigurne glasove kroz njegovu podršku evangelističkim vrednostima i zahtevima.“]

Budućnost odnosa?

Kroz ovu kratku analizu četrdeset godina odnosa evangelističkog religijskog pokreta i republikanaca možemo da zaključimo da je politizacija delovanja ovog religijskoj pokreta dovela do velikog prosperiteta istog. Uticaj na političku i društvenu sferu je rastao od 1980-ih do danas i može se reći da i kroz sve transformacije ovog odnosa evangelisti i dalje imaju jako uporište među republikancima. Pitanje koje se stalno posavlja je do koje mere evangelistička načela utiču na političku agendu republikanaca, a do koje mere politička agenda ove stranke utiče na transformaciju ove konzervativne religijske zajednice.

Svakako ono što je vredno analize i daljeg praćenja jeste iznenađenje koje mogu da donedu predstojeći izbori, ukoliko uzmemo u obzir neke od novijih analiza koje ukazuju na sve veću podršku evangelista trenutnom kandidatu Demokratske stranke, Džou Bajdenu.[4] Do danas nije izvesno da li će već etablirano glasačko uporište republikanca ipak usled mnogih turbulenih dešavanja tokom Trampovog mandata ipak odlučiti da prekrši dosadašnju praksu i okrene se demokratama.

[1] Worthen, Molly. “A Great Awakening.” The New York Times. The New York Times, April 27, 2012. LINK.

[2] Jones, Robert P, and Daniel Cox. “America’s Changing Religious Identity.” PRRI, June 9, 2017. LINK.

[3] Green, Emma. “White Evangelicals Believe They Face More Discrimination Than Muslims.” The Atlantic. Atlantic Media Company, March 10, 2017. LINK.

[4] Orr, Gabby. “Trump Allies See a Mounting Threat: Biden’s Rising Evangelical Support.” POLITICO. POLITICO, June 21, 2020. LINK.

[contact-form-7 id=“1383″ title=“Pretplata“]

Objava Šta američki evangelisti znače republikancima? se prvo pojavila na Novi treći put.

Ova ideja je bila prisutna i pre uspostavljanja i stvaranja cionističkog pokreta, međutim, potencijal za njegovo ostvarenje drastično je porastao stvaranjem ovog nacionalističkog pokreta u 19. veku u Istočnoj i Centralnoj Evropi. Nakon uspostavljanja nezavisne države Izrael, određeni politički i društveni događaji (Šestodnevni rat, brojni teroristički napadi, Intifade i sl.) uticali su i izazvali širenje anticionističkog diskursa i stavova. Politički pokreti koji se suprotstavljaju ideji o jevrejskom naseljavanju palestinske teritorije postojali su i pre uspostavljanja Izraela, ali fokus ovog teksta biće na savremenijim primerima iz poslednje dve decenije.

Savremeni antisemitizam

Antisemitizam je i dalje prisutan, a nasilje nad Jevrejima u svetu i njegova prisutnost se svakodnevno povećava. Profesor Alvin Rosenfeld je nagovestio da se antisemitizam menjao i transformisao zbog kauzalnog praćenja društvenih i političkih dinamika u savremenom svetu.[1] Štaviše, anisemitski akti su sve prisutniji u svakodnevici i njihova učestalost raste čak i u zapadnim liberalnim državama poput Velike Britanije, Francuske, itd.[2]

Pomenute društvene promene su alarmantne ne samo za jevrejsku zajednicu, već i za ostatak sveta. Stoga je anticionizam, sa svojim antagonističkim stavom prema izraelskoj državi i njenoj politici izgradnje nacija postao predmet analize mnogih studija koje se bave antisemitizmom poslednjih godina. Ipak, ne postoji konsenzus da li se anticionizam, posebno unutar jevrejskih zajednica u svetu, može tretirati i okarakterisati kao antisemitizam. Ovaj članak će, stoga, analizirati odnose između anticionizma i novog antisemitizma unutar jevrejske zajednice fokusirajući se posebno na argumente koje su koristili jevrejski akademici sa „Zapada“.

Štaviše, ovaj tekst je baziran na radu profesora Alvina Rosenfelda fokusirajući se na argumente i stavove jevrejskih akademika iz zapadnih zemalja.[3] Ovu ciljnu grupu karakterišu levičarski, liberalni i progresivni stavovi, koji su očigledno u sukobu sa osnovnim idejama na kojima se bazira izraelska država, njenim politikama i sredstvima za ispunjenje tih politika. Stoga, pokušaću da dekonstruišem i kritički se osvrnem na te argumente. Cilj ovog teksta je da postavi pitanje da li se diskurs anticionističkih jevrejskih akademika sa Zapada može okarakterisati kao antisemitski ili ne.

Pozicionirajući rad teoretski u pogledu koncepta antisemitizma, oslanjam se na definiciju koju je Međunarodna alijansa za sećanje na holokaust usvojila 2016. Prema ovoj definiciji, antisemitizam predstavlja: „… određenu percepciju Jevreja, koja se može izraziti mržnjom prema Jevrejima. Retoričke i fizičke manifestacije antisemitizma su usmerene prema jevrejskim ili ne-jevrejskim pojedincima i/ili njihovoj imovini prema jevrejskim zajednicama i verskim objektima“.[4]

Postojanje države Izrael i anticionizam

Uspostavljanje nezavisne države Izrael 1948. godine i proces koji je doveo do njenog osnivanja oduvek su problematični za anticionističke pokrete širom sveta. Samo postojanje države nije mnogo puta dovedeno u pitanje od strane anticionista, već proces njenog stvaranja, kao i političke i društvene situacije kroz koje je region prošao, a koje su prouzrokovane državotvornim procesom. Anticionisti su već dugo fokusirani na problematizaciji koncepta samoopredeljenja koji igra značajnu ulogu u izgradnji izraelske države.

Anticionističke grupe retroaktivno pristupaju procesu koji vodi upotrebi ovog zakonskog koncepta i na kraju ga primenjuju u trenutnoj situaciji u kojoj Palestinci traže isto pravo na samoopredeljenje. Štaviše, anticionistički diskurs o ovom pitanju naglašava položaj Palestine tokom stvaranja Izraela i trenutnu poziciju ove etničke grupe koja traži pravo na samoopredeljenje. Iz tog razloga, neki predstavnici ove levičarske grupe jevrejskih anticionista doživljavaju i predstavljaju proces izraelskog samoopredeljenja kao „nepravdu“ prema Palestincima čija je teritorija „okupirana“ i koji ni danas ne mogu steći pravo na samoopredeljenje na problematizovanim teritorijama pojasa Gaze i Zapadne obale.[5]

Cionizam kao politička ideologija i njegovi pokreti često se nazivaju pokretom jevrejskog samoopredeljenja. Međutim, neke organizacije, na primer Jevrejski glas za mir, tvrde da cionisti usko definišu ovaj koncept na način koji isključuje i odbacuje jevrejsku dijasporu i karakteriše ih u negativnim atributima.[6] Ovo bi moglo poslužiti kao savršen primer polarizacije jevrejske zajednice na levičarski anticionistički deo jevrejskih zajednica sa Zapada koje se protive više ortodoksnim pogledima Cionizma i koji su ujedno ostrakizovani od strane cionističkih izraelskih Jevreja. Međutim, anticionistički levičarski pripadnici jevrejske dijaspore dovode u pitanje postojanje izraelske države ne uzimajući u obzir trenutnu političku i društvenu dinamiku u svetu i rastući antisemitizam koji se može jedino podstaći tim optužbama i izjavama.

Pored toga, neke anticionističke organizacije i pokreti, kao što su Studenti za pravdu u Palestini, i već pomenuti jevrejski Glas za mir, protive se cionističkom projektu izgradnje nacije. Ovi pokreti karakterišu ovaj proces izgradnje nacije i samoopredeljenje jevrejskog naroda kao nešto što je jednako evropskom imperijalizmu.[7] Posmatrajući ovu izjavu, možemo videti da je neprijateljski narativ prema cionizmu i izraelskoj državi eksplicitno izražen i propagiran od strane jevrejskih anticionističkih pokreta u dijaspori.

Učinak ovih izjava mogao bi biti štetan za jevrejsku zajednicu uopšteno, a ne samo za izraelske Jevreje. Osnova ove argumentacije jeste ispitivanje etike procesa stvaranja izraelske države koji je, prema anticionističkom diskursu, nepravedan prema palestinskom narodu i samim tim nemoralan. Predstavljajući proces stvaranja Izraela kao nepravedan, anticionizam dovodi u pitanje legitimitet države i njenih postupaka koji mogu dovesti do mnogih političkih problema u zemlji, regionu i svetu. Ovo bi moglo biti posebno štetno za Izrael kada uzmemo u obzir gorepomenuti porast antisemitizma.

Pitanje koje ostaje otvoreno je da li se anticionističke tvrdnje i stavovi jevrejske dijaspore mogu okarakterisati kao antisemitski? Neki tvrde da je preispitivanje etike uspostavljanja države Izrael i pitanje prava jevrejskog naroda na samoopredeljenje antisemitsko, jer Jevrejima uskraćuje osnovno pravo da imaju svoju državu. Međutim, cionistički, etnonacionalni projekat uspostavljanja države, ostavlja mnogo problema iza sebe kada su u pitanju prava muslimanskog stanovništva Izraela i njihova prava na samoodređenje.

Ovi dugotrajni problemi, kao što je palestinsko pitanje, s druge strane legitimišu oprečne argumente koji dolaze iz anticionističkog pokreta u jevrejskoj dijaspori. Najveći problem se javlja kada se u anticionističkoj argumentaciji i diskursu jave negativni i antagonistički narativi kada se govori o državi Izrael i cionističkoj ideologiji. Konačno, ovi narativi, koji potiču iz jevrejske zajednice, mogu potencijalno podstaći i legitimisati antisemitske akcije i diskurse koji dolaze od desničarskih, antisemitskih organizacija.

Politika Države Izrael i anticionizam

Neposredno po uspotavljanju Države Izrael, političke i društvene dinamike u državi i regionu su bile poprilično turbulentne. Uz mnoge nasilne sukobe i nerešeni problem sa Palestincima, akcije izraelske države izazvale su kontroverze koju su kauzalno podstakle anticionističke i antisemitske pokrete i propagatore. Većina argumentacije i postojećeg anticionističkog diskursa o politikama izgradnje Države Izrael odnose se na postojeću represiju i nasilje nad Palestincima, posebno u spornim teritorijama Gaze i Zapadne obale. Anticionisti dovode u pitanje najpre moralnost pomenutih političkih akcija države i samim tim dovode u pitanje i legitimitet i etičnost same države, u čije su ime prvobitno te akcije i preduzete.

Najveći deo diskursa anticionista o politikama izraelske države je usmeren na nasilje nad palestinskim narodom koje se intezivira ostvarivanjem nezavisnosti izraelske države. U svom radu o novom talasu antisemitizma, profesor Alvin Rosenfeld izdvaja primere koji nam pokazuju da je narativ koji se vezuje za pomenutu grupu levičarkih anticionista poprilično problematičan.[8] U jednom od primera izdvojenih iz knjige profora Majkl Nojmana može se prepoznati jasan anti-izraelski narativ koji izraelske vojne akcije protiv Palestinaca karatkteriše kao „nadolazeće zlo“.[9] Štaviše, stradanje Palestinaca je naglašeno u ovim izjavama i drugi akter sukoba je često izostavljen u argumentaciji ili su izjave jednostavno zasnovane na nedovoljnim i neobjektivnim izvorima.[10]

Iste izjave koje problematizuju legitimitet izraleskih državnih politika i akcija mogu se naći u radu uglednih naučnika i akademika kao što su Džudit Batler, Noam Čomski i mnogi drugi.[11] Ove izjave se u najvećoj meri odnose na agresivnost izraelske države i njene iredentističke pretenzije koje ne mogu biti osnovne vrednosti i sredstva na kojima bi trebalo graditi nacionalnu državu, jer se u srži kose sa osnovnim načelima i duhom Jevreja.

Iz gorenavedenih razloga, cionizam u očima ovih akademika stvara ništa drugo nego lošu sliku o Jevrejima i Izraelu širom sveta, jer je proces stvaranja jevrejske nacije prema anticionistima sveden na represiju, agresiju i druge negativne karakteristike. Ove odlike diskursivno grade stavove koji na kraju utiču na pojedinačnu ili kolektivnu percepciju Izraela i Jevreja.

Najradikalniji diskurs o kritikama izraelskih političkih ili militantnih akcija se zasniva na argumentima o ukidanju jevrejske države. Ove primere izdvaja i Rosenfeld kada analizira izjave dvojice akademika Ahrona Koena i Džoela Kovela, koji podržavaju pomenute tvrdnje.[12] To je logičan ishod sadašnjeg anticionističkog i antiizraelskog diskursa koji propagiraju levičarski „progresivni“ jevrejski akademici sa Zapada. Ovakve izjave moraju biti predmet dalje debate u kojoj bi one bile problematizovane sa etičke strane. Analiza glavnog narativa i semantičke kontstrukcije ovih argumenata je poprilično bitna jer se ovakve izjave mogu olako okarakterisati kao antisemitske bez obzira na to koji akter ih propagira, bio on pripadnik Jevrejske zajednice ili ne.

Opšti problem koji je potrebno istaći u analizi anticionističke agumentacije u kritikama Izraela i njegovih politika je da u demokratskom uređenju te kritike treba da budu prisutne, ali semantička i diskursivna kontrukcija tih argumentana ne bi trebalo da se kosi sa opštim načelima antisemitizma. Koristeći samo negativne, animozne i militantne metafore i argumentacijske sheme za opisivanje izraelskih političkih akcija, anticionisti daju legitimitet i jačaju argumentaciju većeg dela antisemitksih grupa. Ovaj fenomen može da prouzrokuje veće potrese, ne samo u opštem odnosu prema Izraelu, nego i prema Jevrejima širom sveta tokom već alarmantnog porasta antisemitizma.

Anticionizam kao jednak antisemitizmu

Analizirajući odnose između jevrejskog anticionizma i antisemitizma, važno je spomenuti vrednost cionizma kao ideologije i kao projekta izgradnje izraelskog nacionalnog identiteta koji je predmet analize Dova Vaksmana u članku o izraelskim kulturnim konfliktima tokom devedesetih i na početku dvehiljaditih.[13] U ovom članku, Vaksman ističe važnost cionizma za izraelski nacionalni identitet objašnjavajući da je društvena polarizacija po liniji podržavaoca i protivnika cionizma determinisala društveni položaj individua.

Nivo podrške cionizma u Izraelu tokom devedesetih godina određivao je individualni nivo jevrejstva ili drugim rečima, napuštanje cionističke ideologije i njenog projekta rezultirao je otuđivanjem od jevrejskog nacionalnog identiteta. Uzimajući u obzir ovo tumačenje cionizma i njegovog značaja za izraelsko društvo, može se zaključiti da se kritike cionizma od strane jevrejske dijaspore u određenom obliku mogu tumačiti kao antisemitski. Ovaj vid percepcije pomenutih argumenata može biti validan ukoliko uračunamo učestalost poricanja izraelskog samoopredeljenja, napade na državnu politiku, kritiku samog postojanja izraelske države, krititku izraelskog odnosa prema susedima sa posebnim osvrtom na odnos i akcije prema palestinskom narodu.

Međutim, ova specifična veza između anticionizma i antisemitizma je deo široke rasprave u javnosti i akademiji. Sama debata pokušava da pozicionira anticionizam i da vidi da li se taj ideološki stav i diskurs oko njega mogu okarakterisati kao antisemitski. Iz tog razloga, jedan deo akademske zajednice ističe da moramo dovoditi u pitanje opšteprihvaćenu percepciju anticionizma kao intenzivnu i snažnu kritiku Izraela. Ključno je to učiniti jer je, prema njihovom mišljenju, anticionizam antisemitski i to je fenomen vezan samo za državu Izrael, a ne za bilo koju drugu državu koja je zasnovana na etnonacionalizmu.

Dakle, ovaj fenomen u svojoj suštini ima za cilj delegitimizaciju same države Izrael. Štaviše, isti deo ove debate naglašava još jednu karakteristiku anticionizma koja ga povezuje sa antisemitizmom i to je konstantno korišćenje istog diskursa koje je u istoriji bilo karakteristično za antisemitsku tradiciju. Stoga je ista antisemitska karakterizacija Izraela sačuvana i propagirana i uglavnom se odnosi na izraelsko-palestinski sukob. Neka mišljenja zasnivaju se na pretpostavci da anticionizam transformiše i maskira antisemitizam jer se razvijao i prevazišao rasno i religijsko zasnovanu mržnju prema Jevrejima nakon Drugog svetskog rata i počeo da se usmerava prema jevrejskoj državnosti i naciji.

Još jedan problem koji se pojavljuje u ovoj debati je pitanje ko ima legitimitet da bude anticionista. Iz prve perspektive, anticionistički levičarski Jevreji iz dijaspore dodeljuju sebi legitimitet da kritikuju Izrael i cionistički projekat samo zato što su deo šire jevrejske zajednice. Suprotno tome, postoje argumenti da su anticionistički levičarski Jevreji iz dijaspore uglavnom neaktivni članovi zajednice koji su često neuki kad je reč o jevrejskoj istoriji i tradiciji. Stoga je njihov negativan odnos prema cionizmu i Izraelu posmatran kao nelegitiman iz razloga što su oni, prema mišljenju pojedinih akademika, otuđeni od jevrejskog života i jevrejskog identiteta. Dakle, deo akademije pretpostavlja da su ove anticionističke levičarske grupe Jevreja iz zapadnog sveta otuđene od svog jevrejskog identiteta i samim tim ne mogu raditi u korist jevrejske nacije, već samo mogu proizvesti dalje probleme kako državi Izrael tako i Jevrejskoj zajednici uopšte.

Na drugoj strani ove rasprave, postoji argument koji tvrdi da moramo izbegavati generalizaciju i razlikovati anticioniste koji su otvoreno antisemiti i one koji to nisu. Štaviše, postoje mnoge varijacije i kombinacije ove dve ideološke pozicije koje komplikuju raspravu u mnogim aspektima. Osnovna pretpostavka koju su istakli ljudi najbliži ovom delu spektra je da anticionizam i antisemitizam nisu nužno koherentni pojmovi koji idu zajedno. Oba ova koncepta postoje zasebno, a njihovo vrednovanje i povezivanje zavisi od političkog i društvenog konteksta, kao i od diskursa koji se upotrebljava za izražavanje ovih ideoloških stavova. Zato je potrebno da postupak evaluacije bude precizan, kako bi nam pomogao da konstruišemo adekvatan odbrambeni mehanizam protiv antisemitizma koji se javlja u savremenom svetu.

[click_to_tweet tweet=“Oba koncepta postoje zasebno, a njihovo vrednovanje i povezivanje zavisi od političkog i društvenog konteksta, kao i od diskursa koji se upotrebljava za izražavanje ovih ideoloških stavova. | “ quote=“Oba koncepta postoje zasebno, a njihovo vrednovanje i povezivanje zavisi od političkog i društvenog konteksta, kao i od diskursa koji se upotrebljava za izražavanje ovih ideoloških stavova.“]

Zaključni stavovi

Namera ove analize nije bila da ponudi konačno rešenje i zaključke za postavljeno pitanje, već da u kratkim crtama pokaže neke od najčešćih argumenata obe strane ove debate. Rastući antisemitizam ne tiče se samo zapadnih društava, već celog sveta, i to daje značaj anticionističkom diskursu i ideologiji, jer je to najčešći deo šireg anti-izraelskog diskursa. Druga dimenzija su anticionistički stavovi, argumenti i diskursi koji dolaze iz jevrejske zajednice što jača, i potencijalno legitimiše, antisemitske stavove nejevrejskih desničarskih pokreta.

I na kraju, pravilno izgrađen anticionistički diskurs bez eksplicitne grupne stigmatizacije, oštrog, pogrdnog i antagonističkog jezika unutar jevrejskih zajednica nešto je što bi trebalo da služi kao indeks demokratske države i što pokazuje da je Izrael država sposobna da održi konstruktivnu raspravu o svom nacionalnom identitetu, prirodi države i svrsi koju ima za sve Jevreje koji su pod njenom zaštitom.

[1] Rosenfeld, Alvin H. „‘Progressive’ Jewish Thought and the New Anti-Semitism.“ In „Progressive“ Jewish Thought and the New Anti-Semitism, 1–29. American Jewish Committee, 2006.

[2] Wires, News. „Dozens of Jewish Graves Vandalized at Cemetery near Strasbourg.“ France 24. France 24, December 3, 2019. LINK.; Oster, Marcy. “Rabbi Beaten by Teens While Visiting London.” The Times of Israel, December 1, 2019. LINK.; Rosenfeld, Alvin H. „‘Progressive’ Jewish Thought and the New Anti-Semitism.“ In „Progressive“ Jewish Thought and the New Anti-Semitism, 4–7. American Jewish Committee, 2006.; „Antisemitism- Overview of the Data Available in the European Union 2007-2017.“ Antisemitism- Overview of the Data Available in the European Union 2007-2017. European Union Agency for Fundamental Rights, 2018.

[3] Rosenfeld, Alvin H. „‘Progressive’ Jewish Thought and the New Anti-Semitism.“ In „Progressive“ Jewish Thought and the New Anti-Semitism, 1–29. American Jewish Committee, 2006.

[4] „Working Definition of Antisemitism.“ International Holocaust Remembrance Alliance, 2016. LINK.

[5] Rosenfeld, Alvin H. „‘Progressive’ Jewish Thought and the New Anti-Semitism.“ In „Progressive“ Jewish Thought and the New Anti-Semitism, 8–9. American Jewish Committee, 2006.

[6] „JVP’s Approach to Zionism.“ Jewish Voice for Peace. Accessed December 11, 2019. LINK.

[7] Tanny, Jarrod. „In My Country There Is Problem.“ Jewish Review of Books, June 25, 2019. LINK.

[8] Rosenfeld, Alvin H. „‘Progressive’ Jewish Thought and the New Anti-Semitism.“ In „Progressive“ Jewish Thought and the New Anti-Semitism, 8–29. American Jewish Committee, 2006

[9] Ibid, 13.

[10] Ibid. 10-14.

[11] Bogdanor, Paul. „Chomsky’s Ayatollahs.“ In The Jewish Divide Over Israel: Accusers and Defenders, edited by Edward Alexander and Paul Bogdanor, 115–34. London & New York: Routledge, 2006.; Magid, Shaul. „Butler Trouble: Zionism, Excommunication, and the Reception of Judith Butler’s Work on Israel/Palestine.“ Studies in American Jewish Literature33, no. 2 (2014): 237–59. LINK LINK.; Strenger, Carlo. „Is Zionism Opposed To Jewish Values?“ HuffPost. HuffPost, March 16, 2013. LINK.

[12] Rosenfeld, Alvin H. „‘Progressive’ Jewish Thought and the New Anti-Semitism.“ In „Progressive“ Jewish Thought and the New Anti-Semitism, 27-28. American Jewish Committee, 2006

[13] Waxman, Dov. „From Conflict to Consensus: Cultural Conflict and the Israeli Debate Over Territorial Withdrawal.“ Israel Studies13, no. 2 (2008): 73–96. LINK.

[contact-form-7 id=“1383″ title=“Pretplata“]

Objava Da li su anticionistički Jevreji antisemiti? se prvo pojavila na Novi treći put.