65 godina od uspostavljanja diplomatskih odnosa Srbije i Kine

65 godina od uspostavljanja diplomatskih odnosa Srbije i Kine

Urednik portala Savremena Kina (vladimirmilic@novitreciput.org)

Na današnji dan, pre 65 godina, uspostavljeni su diplomatski odnosi između tadašnje SFR Jugoslavije i NR Kine. Jugoslavija je priznala NR Kinu odmah po proglašenju nezavisnosti ove države 1. oktobra 1949. Međutim, usled sukoba unutar komunističkog bloka, do uspostavljanja diplomatskih veza je došlo tek 1955. godine.

Tokom šest i po dekada, odnosi dve države su često oscilirali kao i intenzitet ovih odnosa. Ove odnose možemo podeliti na četiri perioda: prvi – kada su bili uslovljeni međusobnim odnosom sa SSSR-om, drugi – posle smrti doživotnog lidera Kine Mao Cetunga, treći – tokom ratova na Balkanu 90-ih i četvrti – nakon proglašenja nezavisnosti Kosova.

Uspostavljanje diplomatskih odnosa Srbije i Kine (USA HMM)
Uspostavljanje diplomatskih odnosa Srbije i Kine (USA HMM)

Prvi period je trajao gotovo dvadeset godina i karakterisala su ga dva neslaganja. Najpre ideološko mimoilaženje oko “prave” verzije komunizma, a zatim i rivalitet unutar Pokreta nesvrstanih, čiji je Jugoslavija bila osnivač, već početkom 60-ih. Kina, iako nije bila član, imala je interese koje je želela da projektuje kroz Nesvrstane, pre svega zato što je član ovog pokreta bio i rivalski komšija oličen u Indiji.

Drugi period je svakako bila nova politika Deng Sjaopinga nakon smrti Mao Cetunga. Uobličavanjem politike “Reforma i otvaranje” dolazi do poboljšanja odnosa. Uspostavljaju se i regularne posete zvaničnika na najvišem nivou. Kako je Kina tražila novi model svog razvoja, Jugoslavija za kratko vreme postaje veoma interesantna kao izuzetak unutar komunističkog bloka, kada je reforma privrede u pitanju.

Treći period je bio uslovljen dešavanjima nakon raspada SFRJ. Krvavi građanski rat koji je zahvatio Balkan je uslovio stagnaciju u odnosima. Prioritet Pekinga bio je ekonomski razvoj, bez bilo kakve želje da se meša u odnose između država širom sveta. Međutim, nakon bombardovanja SR Jugoslavije 1999. u kojem je pogođena ambasada NR Kine, počinju da se uspostavljaju prisniji odnosi, pre svega na deklarativnoj podršci politici suvereniteta svake države.

Četvrti period je usledio nakon što je Kosovo proglasilo nezavisnost, ali je ubrzo praćen i sve većom ekonomskom moći Kine. Interes Beograda da zadrži celovitost svoje teritorije je naišao na podršku Pekinga, pre svega zbog sopstvenog straha od secesionizma. U predlogu strategije spoljne politike Srbije iz 2008, tadašnji politički vrh Srbije je Kinu, i partnerstvo sa njom, svrstao u svoja četiri prioriteta u spoljnoj politici pored Evropske unije, SAD i Rusije. Godinu dana nakon toga, potpisuje se i Sporazum o strateškom partnerstvu koji će skoro deceniju kasnije, 2016. godine, biti unapređen na nivo sveobuhvatnog strateškog partnerstva, što je jedan od najvećih stepena odnosa koji Kina percipira u saradnji sa drugim državama.

Tokom šest i po dekada, odnosi dve države su često oscilirali kao i intenzitet ovih odnosa.Click To Tweet

Bez sumnje se može reći da su današnji odnosi najintenzivniji u svojoj istoriji. Ekonomska moć Kine je doprinela i asertivnijoj međunarodnoj politici koju je Srbija podržala postajući član više međunarodnih inicijativa koje je pokrenuo Peking. Primeri takvih inicijativa su: Pojas i put, 17+1 ili najskorije članstvo u Azijskoj infrastrukturnoj investicionoj banci. Svake godine se beleži sve veći nivo ekonomske saradnje kroz brojne kineske investicije, zajmove i projekte. U poslednjih nekoliko godina vrednost kineskih investicija se procenjuje na skoro 10 milijardi dolara, a obostrano ukidanje viza 2017. godine je rezultiralo da za samo dve godine kineski turisti postanu drugi po brojnosti na listi stranih turista u Srbiji. Trebalo bi svakako napomenuti da je Evropska unija i dalje daleko najdominantniji partner u srpskoj ekonomiji, od izvoza i investicija, preko političkog i bezbednosnog uticaja, ali uticaj Kine ubrzano raste kao i njena moć u svetu.

Diplomatski odnosi će se nastaviti u sličnom smeru, a u narednom periodu se može predvideti da će imati dve dominantne karakteristike. Prva karakteristika je svakako podrška Kine po pitanju Kosova, dok druga predstavlja ekonomsko partnerstvo. U Beogradu, Peking je pronašao pouzadnog partnera u Istočnoj Evropi, kome se poklapaju interesi u borbi za princip suvereniteta i podršci novim međunarodnim organizacijama koje Kina formira. Takođe, Srbija će od Kine nastaviti da očekuje neophodne investicije za dalji ekonomski razvoj i izgradnju nove infrastrukture, počev od putne, pa do postavljanja 5G mreže. Ovi potezi mogu predstavljati samo početak “čeličnog partnerstva” kako ga Kinezi nazivaju, a vreme će pokazati rezultate ovog povezivanja.

Tekst je objavljen na portalu “Savremena Kina” 02.01.2020.

Prijavite se i ubuduće ćemo Vam slati sve novosti vezane za našu organizaciju na Vašu mejl adresu!

Komentar