Ruska invazija Ukrajine ove godine dovela je do tektonskih promena na svetskog političkoj sceni, ali i znatno poljulala stabilnost globalne ekonomije. Kidanje postojećih globalnih lanaca snadbevanja, otpornost ruske ekonomije i efektivnost zapadnih sankcija bile su jedne od glavnih tema domaćih medija u prethodnom periodu. Da li je ovakav vid izveštavanja odrazio i na domaće javno mnjenje, odnosno kako građani Srbije misle da će se rat u Ukrajini odraziti na srpsku ekonomiju?
Fokus grupe i istraživanja stavova javnog mnjenja su pokazali da način na koji najpopularniji domaći mediji izveštavaju o ekonomijama Rusije, Ukrajine i EU predstavlja relevantan faktor u samoj percepciji građana o perspektivnosti ekonomije Srbije.
Rusija i njena ekonomija su najčešće pozitivno predstavljani; kao država otporna na zapadne sankcije, koja ima nadmoć u odnosu na Evropsku uniju u sferi energenata i u kojoj građani ne osećaju ekonomske nedaće. Kritički tonovi u odnosu na Rusiju u ovoj oblasti bili su retki u posmatranom periodu, a vesti o potencijalnom slomu ruske privrede ili inflaciji u ovoj državi skoro da nisu postojali. I pored odsustva kritika, često smo prisustvovali podvlačenju paralela između srpske I ruske ekonomije od strane naših ispitanika u kojima je relativno nizak životni standard Rusije predstavljan kao neka vrsta prednosti koju ona poseduje u odnosu na Evropsku Uniju. Kao i Srbija devedesetih, Rusija će preživeti posledice rata zahvaljujući niskim očekivanjima njenih građana, dok se to ne može reći za stanovnike evropskih država.
Kada je reč o ekonomiji Srbije, na pitanje o očekivanjima ispitanika u odnosu na svoj životni standard sledeće godine, skoro polovina učesnika ankete (46,5%) smatra da će biti lošiji. Samo 11,5% ispitanika smatra da će njihov standard sledeće godine biti bolji, a da će biti isti smatra četvrtina ispitanika (24,6%). Na pitanje da li predviđaju probleme u snabdevanju pojedinim proizvodima i dobrima u narednom periodu, građani imaju najviše straha oko dostupnosti energenata i inflacije.
Za glavne uzroke I izazivače potencijalne krize I degradacije životnog standarda učesnici našeg istraživanja nisu identifikovali rat između Ukrajine I Rusije, niti prethodnu COVID-19 pandemiju, već isključivo loše vođenu ekonomsku I monetarnu politiku. Probleme u snabdevanju strujom/gasom/naftom, odnosno visoku inflaciju i pad standarda očekuje 53% ispitanika, 28% očekuje probleme sa snabdevanjem hranom, gotovo petina ispitanika zabrinuta je za narušavanje nacionalne bezbednosti, a 16% za ugrožavanje stanja životne sredine.
Kreiranjem medijske slike gde je ruska ekonomija otporna na sankcije, a EU ranjiva na efekte istih, uz predstavljanje Mađarske kao pozitivnog primera države čija ekonomija ne ispašta zbog ne uvođenja sankcija I svog evroskeptičnog spoljnopolitičkog kursa a Nemačke kao velike sile na rubu propasti zbog suprotnih pozicija, mediji utiču na stavove javnog mnjenja I dovode do stvaranja većinske pozicije gde se ne uvođenje sankcija Rusiji percipira kao jedno od sredstava za zaštitu nacionalne ekonomije. Minimiziranje efekata koje sankcije Rusiji imaju po njenu ekonomiju od strane medija dovodi I do toga da učesnici posmatraju ovaj rat kao niskoposledičan događaj iz ugla Srbije.
