22 februara agresijom Rusije na Ukrajinu otpočeo je najveći konvencionalni sukob na evropskom tlu još od okončanja Drugog svetskog rata. Iako najveće, ulazak ruskih trupa na teritoriju Ukrajine ove zime ne predstavlja prvo kršenje teritorijanog integriteta ove države, koje se desilo 2014. godine aneksijom Krima i godinu dana kasnije, pomaganjem paravojnih formacija u istočnoj Ukrajini. Ova prethoda dešavanja su letargnično ispraćena od strane medija u Srbiji, ali od 22 februara brzo delovanje medija naklonjenih Rusiji omogućilo je da javno mnjenje zauzme gotove sve pozicije ruske propagande.
U prva dva meseca rata, na osnovu analize gotovo 18.000 članaka u sklopu našeg istraživanja, najčitaniji mediji u Srbiji su Rusiju predstavljali pozitivno sa neto pozitivnim skorom od 20%, dok se ruski saveznik Belorusija, koji su mediji koristili kao primer da i druge države u Evropi brane rusku argumentaciju za napad na Ukrajinu, zabeležila čak 36%. Sa druge strane Ukrajine je zabeležila negativan skor od 9%, dok su se Sjedinjene Države (-29%), Ujedinjeno Kraljestvo (-29%) i NATO (-55%), globalni akteri kojima je pripisan teret krivice od najvećeg broja medija u Srbiji, nalazili na samom dnu kada je reč o njihovoj predstavljenosti od strane medija.
Rusija je od strane ovih medija predstavljena kao država koja deluje u samoodbrani, opkoljena neprijateljskim NATO savezom i njegovim pijunima, primorana da brani svoje etničko stanovništvo u Ukrajini. Njena vojska postupa po najvišim standardima, koristeći najmoderniju opremu dok se suprotstavlja nacionalističkim ili neretko percipiranim od strane medija, nacističkim trupama Ukrajine.
S obzirom da se najveći broj naših ispitanika (47%) prvenstveno informiše preko televizije, samo dva meseca ovakve medijske slike bili su dovoljni da ona znatno utiče na stavove javnog mnjenja. 41% ispitanika je kao uzrok za rat u Ukrajini vidi NATO savez, odnosno „širenje NATO na istok protiv interesa Rusije“, 15% smatra da je to „denacifikacija i demilitarizacija Ukrajine“, 13% da je u pitanju „imperijalna politika koju Rusija vodi“, a 12% da „Rusija želi da spreči genocid u Donbasu“. Po 10% ispitanika smatra da je uzrok rata želja Rusije „da spreči Ukrajinu da krene ka Zapadu“ i „da širi svoju teritoriju i na taj način poboljša svoj položaj“. Kada je u pitanju odgovornost za rat u Ukrajini, 32% ispitanika smatra da je ona isključivo na Zapadu, a 27% da je najvećim delom snosi Zapad. Tek 13% smatra da je jedini krivac Rusija, 10% da je najveći, ali ne i jedini, krivac Rusija, a 18% smatra da odgovornost dele Zapad i Rusija.
Slični stavovi postoje I kada je reč o daljem razvoju ovog sukoba. Od posledica sankcija koje trenutno uvode države Zapada, veće štete će imati Zapad smatra 59% ispitanika, do četvrtina veruje da će to biti Rusija. Verovanje u izdržljivost I otpornost ruske ekonomije kao i mišljenje većine ispitanika da Srbija treba da ostane neutralna u ovoj situaciji, dovodi I do stave 72% ispitanika da ne bi trebalo uvoditi bilo kakve sankcije.
Početak rata u Ukrajini je pokazao da se određeni nivo skeptičnosti prema Zapadu kao političkom akteru koji postoji u srpskom javnom mnjenju, može veoma lako iskoristiti radi instaliranja proruskih narativa I za teme koje prethodno nisu bile aktuelne u političkom diskursu Srbije, koji dalje mogu predstavljati realan teg kada je u pitanju formiranje državnog spoljnopolitičkog kursa u ovim novonastalim okolnostima.
